آثار ارزشمند و اغلب شاعرانه او عبارتند از:

حسن کچل (1349)

طوقي (1349)

باباشمل (1350)

خواستگار (1351)

ستار خان (1351)

قلندر (1351)

سوته دلان (1356)

حاجي واشنگتن (1361)

هزاردستان ( مجموعه 1359-66)

جعفر خان از فرنگ برگشته (1367)

مادر (1368)

دلشدگان (1370)

جهان پهلوان تختي (نيمه تمام ، 1375)

در اين زمانه که هر روز بيشتر حسرت داشتن سينماي ملي و نه صرفا جشنواره اي را مي خوريم. در روزگاراني نه چندان دور فيلمسازي بود که هم درام نويسي را مي دانست و هم گوش موسيقيايي داشت و هم ضرباهنگ تصوير را مي شناخت و به همين دليل هر گاه تصوير ناموزوني را روي پرده نقره اي سينما مي بينيم جاي خالي اش بيشتر احساس مي شود.

حاتمي شخصيت ها و وقايع تاريخي را از صافي ذهن خود مي گذراند و به آنها ويژگي هايي را که خود مي خواست الحاق مي کرد نه به اين مفهوم که دروغ گفته باشد بلکه برخي از وجوه يک شخصيت يا رويداد تاريخي را کم رنگ و در مواقعي ديگر پررنگ مي کرد.

حاتمي دلبسته قصه هاي قديمي و ويژگي هاي نمايشي و شکل و ساختمان آنها بود و نه دلبسته تاريخ و به صراحت منکر تاريخ شده و مي گفت که با واقعيت هم اصلا کاري ندارد بلکه همواره به دنبال حقيقت است تا واقعيت.

حاتمي بر خلاف آنچه که بسيار شنيده شده نه تنها سينماگري سنتي نبود بلکه به شدت سنت گريز بود ، "سوته دلان" و "طوقي" که گوياي اين نکته هستند که چگونه سنت و باورهاي سنتي مي تواند يک رابطه را نابود کند و شايد بتوانيم يکي از دغدغه هاي اصلي حاتمي را چگونگي برخورد و مواجهه هنرمند با دنياي اطرافش بدانيم.

تاريخي که حاتمي در فيلم هايش مطرح مي کرد تاريخ مکتوب و نوشته شده نيست تاريخ حاتمي تاريخ سرگرداني ها و تاريخ گمشدن هويت ماست خصوصا هويت هاي اصيل نه صرفا تاريخي و در نهايت تاريخ حاتمي تاريخ کژ فهمي ها و سوء تفاهم هاست.

يکي از ويژگي هاي بارز آثار حاتمي زبان متفاوت ديالوگ هاي آثارش است، حاتمي با شناختي که نسبت به ادبيات شفاهي اين سرزمين کهن داشت با چنان مهارت خاصي کلام را مي آفريد کرد که هيچکس نمي توانست گفتاري غير از اين براي شخصيت ها متصور شود به عنوان مثال: کلام و گفتار حسن کچل، ستارخان، شعبون استخوني، مفتش شش انگشتي ، رضا تفنگچي و ... دقيقا همان هايي است که مخاطب از يک شخصيت با چنين خصوصيت هاي اخلاقي انتظار دارد.

اين بخشي از جزييات بي شمار موجود در آثار حاتمي است که فيلم هايش را به آثاري دلربا تبديل کرده اند. آثاري که در جامعه امروز سينماي ايران که فيلمسازان بزرگ آن يا براي دل خود فيلم مي سازند و يا براي جشنواره هاي خارجي و آن اندک بزرگاني هم که فيلم مي سازند آثارشان مجال ديده شدن پيدا نمي کنند وجودش مي توانست غنيمتي براي ما باشد مايي که کم کم يا به ديدن آثار معناگراي بي معني و يا به ديدن آثار سخيف تجاري عادت مي کنيم.

باور از دست دادن علي حاتمي هنوز پس از 11 سال راحت و ساده نيست و چه بسا اگر شاعر توانمند سينماي ايران هنوز در ميان ما مي بود با مهارتي که در نوع روايت خاص خودش يافته بود ما را با زيبايي بصري بيشتري مجذوب مي کرد و چه حيف که او رفت و امکان تکرارش هرگز وجود نخواهد داشت.
تنها مي توانيم با ديدن و ديدن مکرر 13 فيلم ارزشمندش جايش را در ميان خود سبز باقي نگاه داريم.

_________
لينک به منبع

قدر آيينه بدانيم چو هست ... نه در آن وقت که اقبال شکست

رسول ملاقلي پور متولد 1334 تهران است. وي در روزهاي آغازين انقلاب عکاسي را بطور آماتور آغاز کرد و با شروع جنگ بطور حرفه اي به ادامه آن پرداخت و پس از آن به ساخت فيلمهاي مستند جنگي از عملياتها پرداخت و فيلم کوتاه «شاه کوچک» را با دوربين 16 م.م ساخت که موفق به دريافت جايزه بهترين فيلم از جشنواره وحدت شد. او نخستين فيلم بلند خود را در سال 1362 با نام «نينوا» با دوربين 16 م.م ساخت و به اين ترتيب به سينماي حرفه اي راه يافت. وي در اسفندماه سال 1385 درگذشت.


ملاقلي پور نويسنده و کارگردان آثار با ارزش زير است.

۱ - ميم مثل مادر (۱۳۸۵)
۲ - مزرعه پدري (۱۳۸۲)
۳ - قارچ سمي (۱۳۸۰)
۴ - نسل سوخته (۱۳۷۸)
۵ - کمکم کن (۱۳۷۷)
۶ - هيوا (۱۳۷۷)
۷ - سفر به چزابه (۱۳۷۴)
۸ - نجات يافتگان (۱۳۷۴)
۹ - پناهنده (۱۳۷۲)
۱۰ - خسوف (۱۳۷۱)
۱۱ - مجنون (۱۳۶۹)
۱۲ - افق (۱۳۶۷)
۱۳ - پرواز در شب (۱۳۶۵)
۱۴ - بلمي به سوي ساحل (۱۳۶۴)
۱۵ - نينوا (۱۳۶۲)