نگرانی درباره تاثیر خط آهن اصفهان-شیراز بر "نقش رستم&am

نگراني درباره تاثير خط آهن اصفهان-شيراز بر "نقش رستم"

نقش رستم که در سه کيلومتري تخت جمشيد و در دامنه کوه "حسين" قرار گرفته، گور-دخمه هاي چهارتن از شاهان هخامنشي يعني داريوش اول، خشايارشا، اردشير اول و داريوش دوم را در خود جاي داده است. اين مجموعه همچنين دربردارنده يک نقش برجسته عيلامي از سال ۱۷۰۰ پيش از ميلاد، بناي هخامنشي موسوم به کعبه زرتشت، شش نقش برجسته از شاهان ساساني و تعدادي استودان (جاي قرار دادن استخوان مردگان) از دوره ساساني است.

در ابتداي هفته جاري، "اسفنديار رحيم مشايي" رئيس سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري به شيراز سفر کرد تا درباره عبور راه آهن از نزديکي نقش رستم با مقام هاي محلي گفتگو کند. او هنگام بازديد از محل تصريح کرد که براي ما هم نقش رستم و هم قطار اهميت دارد، اما قرار نيست که با عبور قطار خدشه ‌اي به نقش رستم وارد شود.
آقاي مشايي گفت: بهترين راه حل تهيه اطلاعات به روز و تشکيل جلسه‌ اي در تهران است تا اين موضوع به صورت کارشناسي مورد بررسي قرار گيرد.
بلافاصله پس از اين ديدار، دو مقام بلندپايه سازمان ميراث فرهنگي در اظهاراتي جداگانه مخالفت جدي اين سازمان را با عبور قطار از نقش رستم اعلام کردند. "طه هاشمي" رييس پژوهشگاه ميراث فرهنگي و "فريبرز دولت آبادي" معاون ميراث فرهنگي سازمان، خواستار تغيير مسير راه آهن و انتقال ريل به ۹۰۰ متري نقش رستم شدند.
از سوي ديگر، مقام هاي وزارت راه و ترابري هرگونه آسيب رساني خط آهن به آثار تاريخي را منتفي مي دانند. "مراد رنجبر"، رييس حوزه نظارت راه ‌آهن اصفهان – شيراز در گفتگو با ايسنا مدعي شده است که با استفاده از تکنيک‌هاي جديد،‌ هيچ صدا و لرزشي با عبور قطار به ‌وجود نمي ‌آيد. او گفته است: حتي اگر خط آهن از يکصد متري نقش رستم بگذرد، لرزش ‌هاي قطار اثري بر آثار تاريخي نخواهد داشت.
در همين حال، اختلافاتي ميان باستان شناسان و مديران سازمان ميراث فرهنگي بروز کرده است. در حالي که مديران اين سازمان به عبور قطار از ۹۰۰ متري نقش رستم رضايت داده اند، برخي باستان شناسان با استناد به مقررات موجود، عبور راه آهن از اطراف نقش رستم را با هر فاصله اي خلاف ضوابط مربوط به حريم تخت جمشيد مي دانند و عقيده دارند که اين کار کالبد و منظر آثار تاريخي "پارسه" را مخدوش مي کند.
چهارشنبه، 21 شهريور ماه، گروه ديده بان يادگارهاي فرهنگي ايران و انجمن اسلامي دانشجويان دانشکده علوم دانشگاه تهران، همايشي را در اين دانشکده برگزار کردند که در آن عده اي از باستان شناسان مخالفت صريح خود با عبور راه آهن از نقش رستم را ابراز داشتند. در اين همايش که عنوان "نقش رستم در خطر" براي آن انتخاب شده بود، دکتر "کاميار عبدي" استاديار کالج دارت موث در آمريکا و سردبير مجله باستان شناسي و تاريخ در مرکز نشر دانشگاهي ايران، با اشاره به ارزش هاي تاريخي نقش رستم گفت: اين مجموعه در ارتباط با آثار تاريخي همجوار خود يعني تخت گوهر، نقش رجب، غار حاجي آباد، شهر استخر، تخت جمشيد و انشان (پايتخت کوهستاني عيلاميان) قابل بررسي است و عبور راه آهن از ميان اين آثار موجب مي شود که ارتباط آنها با يکديگر به هم خورده و قابل بازشناسي نباشند.

آقاي کاميار افزود: اخيرا يکي از باستان شناسان سازمان ميراث فرهنگي استان فارس ۴۰ اثر تاريخي مربوط به دوره هاي پارينه سنگي تا اسلامي را در نقش رستم کشف کرده است و اين نشان مي دهد اين محوطه، آثار کشف نشده بسياري دارد که با عبور راه آهن نابود خواهد شد. اين باستان شناس با نمايش چند اسلايد، نشان داد که ريل راه آهن درست از ميانه يک معدن سنگ هخامنشي عبور مي کند. روي برخي از سنگ هاي اين معدن نقش برجسته هاي سبک عيلامي ديده مي شود. آقاي عبدي همچنين با ارايه چند نقشه باستان شناسي تصريح کرد که مسير ريل گذاري در نقش رستم و پيرامون آن، با همه محوطه هاي پيش از تاريخ تا دوره اسلامي تداخل دارد، اما بيشترين خطر متوجه استقرارگاههاي هخامنشي است.

يکي ديگر از سخنرانان همايش نقش رستم در خطر، "محمدتقي عطايي" باستان شناس و عضو بنياد پارسه – پاسارگاد، بنياد اداره کننده تخت جمشيد و پاسارگاد بود. آقاي عطايي در ابتداي سخنان خود، نقشه حريم تخت جمشيد را که در سال ۱۳۵۷ خورشيدي تصويب و به همه سازمان ها اطلاع داده شده است، به حاضران نشان داد. در اين نقشه تمام محدوده ميان تخت جمشيد، نقش رستم، شهر ساساني استخر، نقش رجب و ساير آثار پيراموني، در حريم ثبت ملي و جهاني تخت جمشيد قرار گرفته است و راه آهن درست از ميان آن عبور مي کند. آقاي عطايي سپس به قرائت مصوبه قانوني حريم تخت جمشيد پرداخت که دربخشي از آن آمده است: احداث هرگونه ساختمان و هرنوع تاسيسات و غرس اشجار و هر نوع کند و کاو و نصب پايه هاي چراغ و نظاير آنها در حريم درجه يک تخت جمشيد ممنوع است و کشاورزي در جاهايي که آثار باستاني کشف نشده تنها بدون کاربرد وسايل مکانيزه ممکن خواهد بود.

مصوبه يادشده تاکيد دارد که در کوه رحمت و نقش رستم هر نوع تاسيسات، کند و کاو، جنگل کاري، دخل و تصرف، سنگ بري، غرس اشجار، نصب دکل و نظاير آنها و هر نوع عمليات که موجب تغيير هيات کوه شود، ممنوع است. از ديگر ضوابط قانوني تصويب شده براي حريم درجه اول تخت جمشيد و نقش رستم، اين است که بايد تمام ساختمان هاي مسکوني، دامداري ها، پايه هاي برق و تلفن و سيم هاي آن، محوطه آسفالت شده منطقه و اشجاري که مزاحم ديد آثار تاريخي است، برداشته شود.

محمدتقي عطايي با استناد به اين مقررات، عبور راه آهن، چه از فاصله ۵۰۰ متري و چه از فاصله ۹۰۰ متري، نقش رستم را غير قانوني دانست. او سپس پيشنهاد کرد که يک هيئت بي طرف متشکل از باستان شناسان، مهندسان عمران، زمين شناسان، مرمتگران آثار تاريخي و ساير متخصصان مرتبط با موضوع تشکيل شود و مسير راه آهن اصفهان – شيراز از محدوده آباده تا شيراز را مورد بازنگري قرار دهد و مسيرهاي جايگزين را بررسي کند.

اما جالب ترين بخش سخنان اين عضو بنياد پارسه – پاسارگاد، اسلايدهايي بود که از آرامگاه خشايارشا نمايش داد. در اين اسلايدها گسل بزرگي در ميانه کوه نقش رستم (کوه حسين) هويدا بود. اين گسل موجب به وجود آمدن شکاف هاي عميق و نيمه عميق در بالاي آرامگاه خشايارشا شده است. آقاي عطايي گفت: آرامگاه خشايارشا به علت جاي گيري نامناسب، حتي به طور طبيعي نيز در خطر است و در حال حاضر هيچ ابزاري براي نگهداري حجم عظيم سنگ ها و جلوگيري از باز شدن شکاف ها وجود ندارد. بنابراين عبور قطارهايي که احتمالا اغلبشان باري خواهند بود، آسيب هاي فعلي را تشديد مي کند.

مخالفت باستان شناسان و دوستداران ميراث فرهنگي با عبور قطار از نقش رستم، دومين مخالفت عمده آنها با پروژه هاي عمراني در استان فارس تلقي مي شود. در نخستين مورد، آبگيري سد سيوند در پاسارگاد با مخالفت اين عده روبرو و گفته شد که اين اقدام منجر به نابودي ۱۳۰ محوطه باستاني در تنگه بلاغي و آسيب رساني به آرامگاه کورش خواهد شد. با اين وجود سازمان ميراث فرهنگي، پس از انجام چند فصل حفاري در تنگه بلاغي و در شرايطي که باستان شناسان زيرمجموعه خود را از گفتگو با خبرنگاران منع کرده بود، اجازه داد تا وزارت نيرو سد سيوند را آبگيري کند. اين اقدام بازتاب هاي سياسي فراواني در داخل و خارج از ايران داشت. از سوي ديگر، دولت ايران با اعلام اينکه طرح سد سيوند پيش از انقلاب و بوسيله مشاوران آمريکايي تهيه شده، مخالفت با آبگيري آن را سياسي ارزيابي کرد.

اکنون يکي از نگراني هاي باستان شناسان و دوستداران ميراث فرهنگي، سياسي شدن مسأله عبور راه آهن از نقش رستم است. آنها مي گويند که سياسي شدن موضوع، بيشترين آسيب را به ميراث فرهنگي مي زند و موجب قرباني شدن مسايل علمي و فني در کشاکش هاي سياسي مي شود. اين نگراني در همايش "نقش رستم در خطر" نيز بازتاب يافت و سخنرانان هرگونه انتقاد سياسي به عبور راه آهن از نقش رستم و ورود افراد سياسي به اين ماجرا را نفي کردند.

کارشناسان ميراث فرهنگي معتقدند در صورتي که قطار از فاصله ۵۵۰ متري عبور کند براي آثار موجود در نقش رستم خطرناک خواهد بود.

عبور قطار از محدوده حريم نقش رستم، پيوستن نام اين بناي تاريخي به فهرست ميراث جهاني را نيز با مشکل مواجه مي ‌کند.

منبع: BBCPersian.com

اين هم يه عکس از ديدار اين بنده کمترين از نقش رستم:

خداييش جدا از مسائل فني، شما خوشتون مياد برين يه جايي آثار باستاني ببينيد. يه قطار بياد با سروصدا از اونجا رد بشه؟ (حالا به فرض که بوق هم نزنه)