حرفه: مداحی

اشک گیری، فن بیان، زیارت عاشورا، تاریخ سوگنامه، روضه خوانی، منبرخوانی، احکام و مرثیه بخشی از درس هایی هستند که این روزها در کلاس هایی که تحت عنوان «کلاس مداحی» راه اندازی شده، آموزش داده می شوند.

اين کلاس ها که در مساجد، حسینيه ها، فرهنگسراها، حوزه های علمیه وحتی در برخی منازل به صورت خصوصی برگزار می شوند و در آن ها سعی می شود تا در چند دوره به افراد نحوه برگزاری مراسم مداحی آموزش داده شود.

شرکت کنندگان در این کلاسها٬ از بچه های ده٬ دوازده ساله تا افراد سی٬ چهل ساله و حتی گاهی سن و سال دارتر٬ هستند.

علی 18 ساله که از 14 سالگی در هیات عزاداری محله خود برنامه اجرا می کرده و خود را«بچه مسجدی» و «خادم اهل بیت» می خواند یکی از شاگردان کلاس مداحی است.

او می گوید: «در این کلاس ها، بچه ها و شاگردها چهار زانو دور هم درحسینیه می نشینند و بعد حاج آقا آموزش را شروع می کند. معمولا کلاس ها یک جلسه تئوری و یک جلسه عملی دارد. گاهی هم در حسینیه فیلم و سی دی های مداحان را می بینیم و بعد حاجی درس می دهد. معمولا هرهفته در یکی از مراسم مداحی هم شرکت می کنیم.»

علی می گوید : «دوره های مداحی بستگی به درخواست دانش آموز، می تواند از دو، سه دوره درچند ماه تا چند سال باشد. این کلاس ها درسه سطح مقدماتی، متوسط و حرفه ای برگزار می شود و استاد، که خود از مداحان مشهور است سعی می کند فوت و فن مداحی را آموزش دهد.»

اما تنها پسران نیستند که در کلاس مداحی شرکت می کنند. زنان و دختران هم هستند که در این کلاس ها برای یادگیری مداحی شرکت می کنند تا به اصطلاح «خانم جلسه ای» بشوند.

«سیده خانم» که 5 سال است «خانم جلسه ای» است و حالا خود در خانه اش کلاس برگزارمی کند و 30 شاگرد دارد، یکی از این همین افراد است.

او می گوید: «در کلاس ها شاگردها با اهل بیت، احکام، قرآن و نهج البلاغه آشنا می شوند و یاد می گیرند که چگونه بتوانند یک مجلس عزاداری یا مولودی برگزار کنند.»

او می گوید : «کلاس ها علاوه برجنبه آموزشی، افراد را با ایمان می کند. دختران بد حجاب، ابرو برداشته و آرایش کرده ای بودند که با اجبار خانواده درجلسات شرکت می کردند و بعد ازچند جلسه به سمت اهل بیت آمدند و شبیه فرشته ها شدند.»

گسترش کلاس های مداحی واستقبال ازآن ها باعث شده درروزنامه ها، روی دیوار خیابان ها ومکان های مختلف تبلیغات آن ها را دید٬ تبلیغاتی مانند: «هیات متوسلین به امیرالمومنین، مداح اهل بیت و مدرس حاجیه خانم ....، آدرس: نظام آباد شمالی ...».

شغل و رشته مداحی

مصطفی که به مکه نرفته ولی بین بچه های هیات محله خود در حاشیه شهر تهران به«حاج مصطفی» مشهور است می گوید: «خیلی از بچه مسجدی ها و جوان ها دوست دارند مداح شوند. خیلی از شب ها سر برگزاری مراسم مداحی مسجد رقابت می افتد و همه سعی می کنند زودتر بیایند تا مراسم را آن ها برگزار کنند.»

او می گوید: «به جز عشق به اهل بیت و خواندن نوحه، شهرت مداحان و نمایش برنامه های آن ها در تلویزیون، تکثیر نوار و سی دی های مختلف و همچنین داشتن شغل و درآمد در استقبال بچه مسجدی ها از مداحی موثر بوده است.»

مجید، 20 ساله که در حال حاضر ماهی 150 هزار تومان از برگزاری مراسم نوحه خوانی و مداحی در آمد کسب می کند یکی از کسانی است که مداحی را به عنوان شغل انتخاب کرده. او می گوید: «مداح، هم این دنیا را دارد و هم آن دنیا را.»

مجید می گوید:«پدرم 22 سال است که مداحی می کند. اول کارش بنایی یا به گفته ما معماری بود اما حالا چند سالی است که بنایی را رها کرده و فقط مداح است. شکرخدا هفته ای چهار تا مجلس می رود. هم ذکر امامان را می خواند و هم اینکه حداقل ماهی 300 هزارتومان درآمد دارد.»

مجید که پشت کنکوری است اعتقاد دارد باید مداحی گسترش پیدا کند و تخصصی شود و حتی دردانشگاه ها، در کنار رشته های الهیات مداحی هم تدریس شود.

طی سال های گذشته مقامات و سازمان های دولتی هم سعی کرده اند تا با دادن خدماتی ازمداحان حمایت کنند. به عنوان نمونه، سازمان تامین اجتماعی به عنوان مهم ترین سازمانی که در کشور خدمات اجتماعی و بیمه ای ارائه می دهد از بیمه کردن مداحان خبرداد.

پول پاکتی

با نگاهی به تقویم و شمارش مراسم مذهبی در سال هم می توان متوجه شد که مداح به جز برگزاری مراسم ختم و دفن مردگان و دعای کمیل، ندبه و زیارت عاشورا که هر هفته برگزار می شود می تواند سالانه در 37 مراسم مذهبی که شامل شهادت ائمه و مولودی های مذهبی است حضور داشته باشد.

حضوری که می تواند در پایان جلسه برای آن ها مبلغی درآمد به همراه داشته باشد که به «پول پاکتی» معروف است.

مهدی سورانی که موسسه ای برای برگزاری مراسم عزاداری و ختم دارد وبه گفته خود «50 مداح مرد و 9 مداح زن» با لهجه و زبان های مختلف از جمله لری، ترکی و کردی برای او کار می کنند در مورد در آمد مداحان می گوید: «کار مداح معلوم نیست. یک هفته ممکن است هیچ برنامه ای نداشته باشد ولی به جای آن، یک روز پنج برنامه برگزار کند. مداحی داریم که (پژوی) 206 زیر پاش هست و خانه و همه چیز دارد و مداحی هم داریم که حتی اکو ندارد و با بلندگوهای سبزی فروشی و دستی درخیابان برنامه اجرا می کند.»

او می گوید:«مداحی نرخ مشخصی ندارد. مداحی هست که پنج هزار تومان برای هر برنامه می گیرد و مداحی هم هست که به خاطر شهرت و اعتبار، برنامه ای کمتر از یکی، دو میلیون نمی گیرد. مداح هایی هم هستند که فقط به خاطر رضای خدا برنامه اجرا می کنند و پول پاکتی نمی گیرند.»

همانطور که مهدی سورانی می گوید، همه مداحان درآمد خوبی ندارند، چون مداحان انواع مختلف دارند.

گروهی از مداحان را «مداحان اهل بیت» می خوانند. یعنی مداحانی که در مجالس و مراسم مذهبی مثل عاشورا شرکت می کنند.

گروهی ازمداحان، «مداحان مجلس گردان» هستند که برخی در اصطلاح به آن ها «مداح 45 دقیقه ای» هم می گویند. این مداحان مراسم ختم را در مساجد برگزارمی کنند.

گروهی از مداحان، «مداحان خیابانی» هستند. کسانی درگوشه و کنار خیابان ها بساطی پهن می کنند، نوحه می خوانند و مردم به آن ها پول می دهند.

گروهی از مداحان هم هستند که به «مداح 20 دقیقه ای» مشهورند. این مداحان که در قبرستان ها و به خصوص بهشت زهرا، گورستان عمومی و بزرگ جنوب تهران حضور دارند، در زمان برگزاری مراسم دفن مردگان مراسم اجرا می کنند.

به گفته «سورانی» در بین مداحان، به ترتیب مداحان مجلسی، مداحان اهل بیت، مداحان 20 دقیقه ای که گاهی مجلس گردانی هم می کنند بیشترین درآمد را دارند.

مداحی قرص ندارد

در مقابل، گروهی ازمداحان و مسئولان مراکز دینی هم هستند که با تبدیل شدن مداحی به شغل مخالف اند و طی سال گذشته با برگزاری همایش هایی سعی در «اصلاح» این ماجرا کرده اند.
سایت خبری ایسنا به نقل ازحجت‌الاسلام حسيني بوشهری، مدیرحوزه علمیه قم که اردیبهشت سال گذشته در همایش «بانوان مداح، آسيب‌شناسی و راهكارها» شرکت کرده بود، نوشت: «مداحی نبايد به عنوان شغل مطرح باشد.»

این مخالفت ها و همایش ها در شرایط برگزار می شود که هر روز بازار اجرا، فروش سی دی ها و برگزاری کلاس های مداحی داغ تر می شود و بر تعداد مداحانی که کارت ویزیت برای برگزاری مراسم و آموزش مداحی چاپ می کنند افزوده می شود.

مرتضی که چهار سال است مداحی می کند ولی شغل اصلی اش فروشندگی است و خود را ازشاگردان یکی از مداحان مشهور معرفی می کند، می گوید: «نباید مداحی به دکان تبدیل شود و مداحان به خاطر پول برنامه اجرا کنند. باید فقط به فکر در آوردن اشک مردم باشند.»

او که به گفته خود یک کارتن بزرگ تلویزیون پرازکتاب های مذهبی در خانه دارد، می گوید: «اولین درس کلاس مداحی این است: "مداحی قرص ندارد. باید سختی کشید و عاشق اهل بیت بود نه کاسب."»

(دوستان من معمولا مقالات رو از سايت iran-iran.iR ور ميدارم پس اگه منبع ذکر نشد سايت IRAN-IRAN.IRاست)

s_mr66 نوشته بود:

گروهی از مداحان هم هستند که به «مداح 20 دقیقه ای» مشهورند. این مداحان که در قبرستان ها و به خصوص بهشت زهرا، گورستان عمومی و بزرگ جنوب تهران حضور دارند، در زمان برگزاری مراسم دفن مردگان مراسم اجرا می کنند.

اين دسته از مداحان يا روضه خون ها - که بنا به اين گزارش بيشترين درآمد رو هم دارند - کارشون هم از همه جالب تره!
تقريبا هر بار که در چنين مجلسي شرکت کردم ميديدم که جناب مداح با چنان شور و حالي از سجاياي اخلاقي اون مرحوم ميگفت که انگار از بچگي با هم بزرگ شده بودند ولي هربار که ميخواست اسم مرحوم رو ذکر کنه مدتي در کاغذي که دستش بود جستجو ميکرد!
عجبا!

اين قسمتش هم جالب بود:

نقل قول:

او که به گفته خود یک کارتن بزرگ تلویزیون پرازکتاب های مذهبی در خانه دارد، می گوید: «اولین درس کلاس مداحی این است: "مداحی قرص ندارد. باید سختی کشید و عاشق اهل بیت بود نه کاسب."»

خودش گوياست. نيازي به توضيح نداره.

مداحی یعنی ذکر فضایل اهل بیت . یعنی اینکه ابعاد شخصیتی اینها را برای مردم تبیین کردن .
کسی که می خواهد مدح اهل بیت کند باید خودش آدم با سوادی باشد . این مراسم ها که متاسفانه در جامعه ما مرسوم شده یک جور پارتی است . یک افرادی می آیند و خودشون رو سگ و گوریل و سوسک و پشه ائمه معرفی می کنند و هر چرت و پرتی که سر زبانشان آمد با حالت سوزناک بیان می کنند و عده ای هم نادانسته و جاهل و بدون تفکر بر سرو صورت خود می زنند . درحالی که ائمه برای انسان نهایت کامل و تعالی و کرامت را خواسته اند .
بهترین نوع مداحی و مرثیه سرایی همان است که رهبری در مراسم نماز جمعه ماه محرم انجام دادند . کتابی تاریخی و موثق را باز نموده و برای مردم روخوانی نمودند .
اگر انسان اندکی از شخصیت والای ائمه را درک کند و بداند که مردم با یک چنین انسانهایی چگونه رفتار کرده اند چه بسا از شدت غصه بمیرد ، جاری شدن اشک که دیگر امری طبیعی می باشد .
ولی با اینگونه دادو بیداد ها نه تنها با ائمه و فضایل آنها آشنا نمی شویم بلکه باعث وهن اسلام و تشیع هم می شویم .

گرانفروشی 800 درصدی مداحان

رئيس‌ سازمان‌ تبليغات‌ اسلامي‌ چهارمحال‌ و بختياري‌ گفت‌‌ :مداحان‌ استان‌ ‌7‌ تا ‌10‌ برابر نرخ‌ تعيين‌ شده‌ دستمزد مي‌ گيرند‌ .

به گزارش واحد مركزي خبر ، حجت‌ السلام‌ مرتضوي‌ امروز در نشست‌ تشکلهاي‌ ديني‌ استان‌ از تعيين‌ دستمزد و اجرايي‌ شدن‌ ان‌ در تمام‌ شهرستانهاي‌ اين‌ استان‌ خبر داد‌ .
وي‌ گفت:‌‌ازاين‌ پس‌ مداحان‌ اهل‌ بيت‌ (‌ع‌‌) براي‌ اجراي‌ برنامه‌ درمراسم‌ سوم‌، هفتم‌ و چهلم‌ متوفيان‌ و مجالس‌ روضه‌ و جشنها در هر ساعت‌ فقط ‌80‌ هزار ريال‌ دستمزد دريافت‌ مي‌ کنند
و اين‌ رقم‌ براي‌ مداحي‌ در شب‌ ‌60‌ هزار ريال‌ تعين‌ شده‌ است‌‌ .
رئيس‌ سازمان‌ تبليغات‌ اسلامي‌ چهارمحال‌ و بختياري‌ افزود‌ در اين‌ استان‌ ‌350‌ مداح‌ مرد و ‌270‌ مداح‌ زن‌ شناسايي‌ شده‌ است‌ که‌ در کلاسهاي‌ اموزشي‌ شرکت‌ مي‌ کنند‌ .
حجت‌ السلام‌ مرتضوي‌ ازسودجويي‌ برخي‌ مداحان‌ اظهار ناخرسندي‌ کرد وگفت‌‌: ازنظر شرعي‌ دريافت‌ ‌500‌ تا ‌700‌ هزار ريال‌ دستمزد براي‌ مداحي‌ در يک‌ مجلس‌ دو ساعته‌ اشکال‌ دارد‌ .

منبع: شبکه خبري تحليلي البرز

mhaji نوشته بود:

حجت‌ السلام‌ مرتضوي‌ ازسودجويي‌ برخي‌ مداحان‌ اظهار ناخرسندي‌ کرد وگفت‌‌: ازنظر شرعي‌ دريافت‌ ‌500‌ تا ‌700‌ هزار ريال‌ دستمزد براي‌ مداحي‌ در يک‌ مجلس‌ دو ساعته‌ اشکال‌ دارد‌ .

قرار شده جدیدا رساله های عملیه مراجع را با در نظر گرفتن مسائل مداحی و واجبات ، مستحبات ، مکروهات و محرمات بازنویسی کنند .