اختلاف نظر مراجع تقلید در عید فطر

خبرنگار «بازتاب» از قم گزارش داد، تعدادي از مراجع تقليد، امروز را عيد فطر و برخي روز آخر ماه رمضان اعلام کرده‌اند.
خبرنگار «بازتاب» مي‌افزايد: آيت‌الله فاضل لنکراني، آيت‌الله شيخ‌جواد تبريزي، آيت‌الله موسوي اردبيلي، آيت‌الله نوري همداني، آيت‌الله صافي و آيت‌الله بهجت از مراجع تقليد، امروز را عيد فطر اعلام و نماز مخصوص عيد فطر را اقامه کردند.
از سوي ديگر آيت‌الله سيستاني، آيت‌الله وحيد خراساني، آيت‌الله شبيري زنجاني، آيت‌الله مکارم، آيت‌الله صانعي و آيت‌الله منتظري از مراجع تقليد، امروز را روز آخر ماه رمضان و چهارشنبه را عيد فطر اعلام کرده‌اند.
همچنين رهبر انقلاب نيز امروز را روز پاياني ماه رمضان دانسته‌اند.
در اين حال خبرنگار «بازتاب» از گلپايگان گزارش داد، گروهي از مردم شهر گلپايگان که عمدتا مقلد آيت‌الله صافي هستند، در تعدادي از مساجد گلپايگان نماز عيد فطر را به جاي آوردند.
حجت‌الاسلام نکونام امام جمعه گلپايگان در گفت‌وگو با خبرنگار «بازتاب» در اين‌باره گفت: اين اقدام مردم ناشي از اشتباه در دو مفهوم اثبات عيدفطر و حکم به عيدفطر مي‌باشد.
گرچه براي آيت‌الله صافي حلول ماه شوال و عيد فطر اثبات شده است اما ايشان حکم به عيد فطر نداده‌اند.
حجت‌الاسلام نکونام ادامه داد: تعداد قليلي از مردم گلپايگان اشتباها اين دو مفهوم را به جاي هم برداشت کرده‌اند. در حالي که يکي از راه‌هاي اثبات عيد فطر حکم مرجع تقليد است، نه اثبات عيد براي يک مرجع؛ بلکه زماني که حکم صادر شود مردم مي‌توانند به آن عمل کنند.

http://www.baztab.com

علت اختلاف نظر در اعلام عيد فطر چه بود؟

امسال در ثبوت هلال ماه شوال و تعيين روز عيد فطر که روزه گرفتن در آن حرام مي باشد، ميان مراجع تقليد اختلاف نظر پديد آمد. علت اين اختلاف نظر چيست؟ آيا راهي براي اين که فقها به يک اتفاق نظري دست يابند وجود دارد؟
درپاسخ به اين دو پرسش توجه به چند نکته ضروري است:
1 – در اين که رويت هلال در يک شهر براي شهرهاي ديگر هم کافي است يا نه؟ بين فقها اختلاف نظر اجتهادي وجود دارد. برخي از فقها مثل مرحوم آيت الله خويي و بعضي از شاگردان ايشان معتقدند که اتحاد افق شرط نيست. در نتيجه هلال ماه در هر شهري مشاهده شود براي شهرهاي ديگر هم کافي است و لزومي ندارد که شهرها از نظر افق جغرافيايي يکسان باشند. پس اگر هلال ماه در شهر نجف يا کابل هم مشاهده شود، براي کساني که در تهران يا مشهد زندگي مي کنند کافي است و هلال ماه ثابت مي شود.
علت اينکه براي تعدادي از فقها روز سه شنبه به عنوان روز عيد فطر شناخته شد، همين مبناي فقهي بود و چون در کشورهاي ديگر هلال ماه رويت شده بود، از نظر آنان اول ماه شوال ثابت شد.
بديهي است براي فقيهاني که چنين مبناي ندارند و اتحاد افق را شرط مي دانند، رويت هلال ماه در کشورهاي ديگر، موجب ثبوت هلال در ايران نمي شود. اين اختلاف نظر چون به اختلاف در مبناي فقهي باز مي گردد، اجتناب ناپذير و امري طبيعي است.
2 – در ميان فقيهاني که روز سه شنبه را به عنوان روز فطر دانستند، تعدادي هم هستند که اتحاد افق را شرط مي دانند. عني هلال ماه در شهرهاي ايران مشاهده شده که آنان اين روز را عيد اعلام کرده اند .وگرنه رويت هلال در کشورهاي ديگر از نظر آنان براي ثبوت هلال در ايران کافي نيست. معمولا از شهرهاي مختلف افراد مورد اعتماد در صورتي که هلال ماه را ببينند ،به دفاتر مراجع اطلاع مي دهند و چون معمولا افراد و از آن جمله مراجع در حصول اطمينان به اطلاعات دريافت شده يکسان نيستند، اين اختلاف بروز مي کند. برخي از آنان اطمينان به ثبوت هلال پيدا مي کنند (که يکي از راه هاي ثبوت هلال ماه ،حصول اطمينان است) و برخي اطمينان پيدا نمي کنند. اختلاف بين کساني که از نظر مبنايي اتفاق نظر دارند، از اينجا ناشي مي شود. طبعا نمي توان کسي را که اطمينان پيدا کرده يا کسي را که اطمينان پيدا نکرده ،مورد مواخذه قرار داد.
3 – بديهي است مردم يا بايد خود هلال ماه را رويت کنند يا دو نفر شاهد عادل نزد آنان شهادت دهند که هلال ماه را ديده اند يا عده زيادي از رويت هلال سخن بگويند ،به طوري که از گفته آنان اطمينان پيدا شود و يا آن که مرجع تقليد، يا حاکم شرع، حکم به ثبوت هلال نمايد (تنها گفتن اين که هلال ماه براي من ثابت شده ، کافي است).
البته در صورتي که حاکم شرع يا مرجع تقليدي حکم کند، اطاعت از آن بر همگان لازم است، حتي کساني که از آن مرجع تقليد نمي کنند.
بنابر اين، مساله ثبوت ماه يک امر تقليدي نيست که مرجع تقليد هر کس ثبوت هلال را اعلام کند، بر مقلدين لازم باشد، پيروي کنند. بلکه بايد از گفته مرجع تقليد براي مردم اطمينان حاصل شود. پس پاسخگويي دفاتر مراجع تقليد به مقلدان خود مبني بر اين که هلال ماه براي ايشان ثابت شده ، سودي به حال مقلدان ندارد.
يا بايد مرجع تقليد حکم کند که در اين صورت اطاعت بر همگان لازم است و معمولا با وجود حاکم شرع مبسوط اليد، مراجع اقدام به صدور حکم نمي کنند – و اين بار هم نکردند - يا بايد بگويد هلال ماه براي ما ثابت شده . اعلان چنين مطلبي هم در صورتي که از اين گفته براي مردم اطمينان حاصل نشود – که معمولا با وجود اختلاف نظر ميان مراجع چنين اطميناني حاصل نمي شود – سودي ندارد.
در عين حال، مکلفي که با اطمينان به عيد بودن روز سه شنبه افطار کرده ، به وظيفه ديني خود عمل کرده ، چنان اکه اگر کسي به چنين اطميناني دست پيدا نکرده و اين روز را روزه گرفته نيز به وظيفه خود عمل نموده و ان شاءالله همگي نزد خداوند ماجورند.

حجت الاسلام سيد جواد ورعي(محقق و مدرس حوزه علميه قم)

http://www.baztab.com

آيا دستگاه روحانيت قادر به حل مشکل عيد فطر هست؟

ماجراي روز سه شنبه و اختلاف نظر مراجع در اعلام روز عيد فطر، نشان داد که که مساله ياد شده به لحاظ فقهي واجرايي دشواريهايي دارد که مي بايست براي حل آن چاره انديشي جدي صورت گيرد.طبيعي است که طي اين چند سال تلاش هايي صورت گرفته، اما وضع حاضر نشان داد، آنچه تاکنون انجام گرفته در مرحله عمل ناکافي بوده و توانسته اين مشکل را حل وفصل کند.در واقع بايد ديد اشکال اصلي کار در کجاست و پس از آن براي رفع آن چاره انديشي نمود.
به نظر مي رسد در اين باره سه مشکل وجود دارد:
1 - ظاهر امر آن است که نخستين مساله، مشکل تفاوت آراي فقهي فقها در باب رويت هلال است. در اين باب نخستين مساله آن است که آيا ديدن ماه در يک نقطه سبب مي شود تا در همه مناطق و همه کشورها عيد اعلام شود يا آن که ديدن ماه در هر نقطه براي همان محل قابل قبول است؟
در اين باب منهاي نظر مرحوم آيت الله خويي و برخي از شاگردان ايشان مانند آيت الله شيخ جواد تبريزي ، ساير فقها به اين مبنا اعتقادي ندارند و رويت منطقه اي آن را مي پذيرند، گرچه در اين باره محدوده کشور و منطقه چندان واضح و روشن نيست و به نظر مي رسد ترکيبي از وسعت جغرافيايي، افق جغرافيايي و حوزه حکومتي در اين زمينه مطرح باشد.
مشکل ديگر لزوم رويت ماه با چشم سر و گواهي عده اي از معتمدين است که تقريبا اکثريت قريب به اتفاق فقها، به آن قائل هستند. تنها در اين اواخر – منهاي آنچه به نقل از برخي فقيهان کهن شيعي گفته مي شود - برخي از فقها، حکم به رويت را بر حسب آنچه که در تقويم هاي رسمي و بر اساس محاسبات نجومي آمده ، صادق مي دانند.
آنچه روز سه شنبه رخ داد، تنها در حد نظريه آيت الله تبريزي به مشکل فوق الذکر بر مي گشت. زماني که درنقطه اي از نقاط از جهان اسلام رويت ماه ثابت شد ، طبعا براي ايران هم بايد ثابت شده فرض شود. البته در اينجا هم اين مشکل وجود داشت که آيا رويت ماه در آن مناطق واقعا ثابت شده بوده است يا نه. اين مشکلي است که در ادامه به آن خواهيم پرداخت.
در اين باره که آيا سه ديدگاه فقهي فوق الذکر - يعني کفايت رويت در يک منطقه براي مناطق ديگر، لزوم رويت در هر منطقه و کشور و کفايت تقويم هاي رسمي - قابل جمع و هماهنگي هستند يا نه، سخن گفتن دشوار است. به نظر مي رسد اين بحث فقهي است و با وضعيت فعلي ما که استنباطات فقهي جنبه شخصي دارد نه شورايي، عجالتا قابل حل نيست.
2 - دشواري دوم آن است که ثابت شدن رويت ماه به چه طريق امکان پذير است؟. در اينجا به طور معمول سخن از دو شاهد عادل و طرق اطمينان آور و عقلايي ديگر به ميان مي آيد. طبعا مهم کسب اطمينان و رسيدن به نتيجه است. اما از آنجا که در رويت ماه با چشم سر معمولا خطاهاي زيادي رخ مي دهد ، فقها به ديدن چند شاهد معمولي - ولو عادل - اکتفا نمي کنند. در واقع از عصر روزي که حدس زده مي شود شب اول ماه شوال است، عده زيادي در تکاپوي رويت ماه بر مي آيند. در اين وقت، دفاتر مراجع تقليد آماده دريافت گزارشها مي شوند. به طور طبيعي اين گزارش ها از شهرهاي مختلف به دست مي آيد. گزارش هاي ياد شده با منابع آنها و تاييد علماي محل از عدالت شاهدان، ميان بيوت علما دست به دست مي چرخد و سنجيده مي شود.
در اينجاست که ممکن است مرجع تقليدي به اين مقدار گزارش اکتفا کرده و آن ها را بپذيرد و برايش ثابت شود که فردا اول ماه است. اما مرجع تقليد ديگري آن شواهد را کافي نداند و برايش ثابت نشود.
يکي از دشواري هايي که روز سه شنبه سبب اصلي اختلاف ميان مراجع تقليد شد، درست همين نقطه بود. در واقع، تمامي گزارش هاي رسيده در اختيار همه بيوت قرار داشت. همين طور در اختيار دفتر مقام معظم رهبري و نيز دفتر آيت الله سيستاني و شخص ايشان در نجف قرار گرفت. در اين ميان، کساني آنها را تاييد کردند و جمعي هم مانند آيت الله سيتساني و رهبرانقلاب و ديگر مراجعي که جهارشنبه را عيد اعلام کردند ، آن شواهد را براي اثبات رويت ماه کافي ندانستند.
براي کساني که نپذيرفتند، يک قرينه مهم علمي هم وجود داشت و آن اين که دست اندکاران مسائل نجومي از قبل اعلام کرده بودند که به هيچ روي، حتي با چشم مسلح هم امکان رويت ماه در شب سه شنبه وجود ندارد.
اين در حالي بود که بسياري از کشورهاي اسلامي نظير پاکستان و هند هم سه شنبه را به عنوان عيد اعلام نکردند و مانند ايران و شيعيان عراق، روز چهار شنبه، امروز را به عنوان عيد اعلام کردند.
در باره اين مشکل چه راه حلي وجود دارد؟
برخي ايجاد يک مجمع از نمايندگان مراجع تقليد را براي ارزيابي گزارش ها پيشنهاد مي کنند. به نظر مي رسد اگر مشکل فقهي در کار نباشد که در اين مورد نيست، بتوان با ايجاد چنين مجمعي به مقدار زيادي اين مشکل را حل کرد.
در واقع در اينجا تنها يک مشکل اجرايي در کار است و اين مشکل ، مربوط به تاييد يا رد گزارش ها مي شود. اگر هر مرجعي دو نماينده معتمد در اين مجمع داشته باشد که در مشورت با مرجع خود باشد مي توان به يک جمع بندي رسيد و نظر واحدي را اعلام کرد.
3 - مشکل سومي هم وجود دارد که اهميت آن در ايجاد آشفتگي در واقعه روز سه شنبه، جدي تر از بقيه عوامل بود.
فرض کنيم براي شماري از مراجع محترم تقليد، رويت ماه ثابت شد. در اينجا اين مساله مطرح مي شود که تکليف مقلدان آن ها چيست؟
به لحاظ علمي پاسخش آن است که اگر همه اين مراجع که رويت ماه براي آنان ثابت شده است، از موضع ولايت، حکم به عيد بودن اين روز بکنند، با فرض پذيرش ولايت آنها، يک دشواري عجيبي پيش مي آيد. زيرا گفته مي شود که اگر يک فقيه صاحب ولايت حکم کرد، بر همه فقهاي ديگر، تبعيت از حکم او که به مانند يک حکم قضايي است، لازم است. پيداست که در صورت تحقق چنين امري ، مساله چه اندازه پيچيده مي شود.
چاره اي که انديشيده شده اين است که مرجع تقليد اعلام مي کند که تنها ماه براي او ثابت شده ،اما حکم به عيد بودن نمي کند.
در اين صورت پرسش اين است که حتي با اين وضع، آيا مقلدان آن مرجع بايد روزه خود را افطار کنند و بر فرض، در مورد امسال، سه شنبه را عيد تلقي کنند؟
جواب آن است که چنين نيست. يعني مرجع تقليد بر اساس گزارش ها مي پذيرد که امروز عيد است، اما در اين باره حکمي نمي کند که براي ديگران - اعم از مقلدان وي يا غير آنان - پذيرش آن الزامي باشد.
در اين ميان، بايد پرسيد پس چرا مقلدان آن مرجع روزه خود را افطار مي کنند؟
پاسخ آن است که آنان از نظر ديگري بهره مي گيرند. در واقع وقتي ديدند که يک مرجع تقليد به گزارش ها اعتماد کرده و آن ها را پذيرفته، آنان هم بر اساس نظر او مطمئن مي شوند. همين اطمينان کافي است. در واقع براي ثابت شدن عيد شهادت دو شاهد عدل کافي است و قاعدتا از نظر اينان مرجع تقليدشان يا دسته اي از مراجع تقليد حتما بر اساس شواهد معتبر ، عيد بودن را ثابت کرده اند و اين اطمينان آور است.
در اينجا اگر چنين شخصي باز اطمينان نکند ، نبايست روزه اش را افطار کند. کما اين که امسال مراجعي که عيد بودن سه شنبه را نپذيرفتند، به گزارشهاي موجود اطمينان نکرده بودند. هيچ اشکالي هم بر آنان وارد نيست ، چون اصل اطمينان است. بنابر اين در اينجا بحث پيروي از يک مرجع نيست. پيروي وقتي است که حکمي در کار باشد که در مودر ما نيست. در اينجا فقط بحث کسب اطمينان است.
اما آنچه در عمل مشکل زاست، اين است که شماري از مقلدان، روي حساسيتي که نسبت به مراجع تقليد خود دارند، به اشتبا ه تصور مي کنند که مي بايست در اين امر از مرجع تقليدشان پيروي کنند.
در اين باره اطرافيان برخي از مراجع تقليد و نمايندگان آنان نيز به اين امر دامن مي زنند. مثلا هر کسي که وارد بيت آن مرجع مي شود تا ببيند اوضاع چگونه است، منهاي آن که بحث اطمينان را مطرح کنند به صرف آن که آن شخص مقلد آن آقاست به اوچاي و شيريني هم تعارف مي کنند و حتي در اين باره افراط مي کنند و در تماس با شهرهاي مختلف ، به مقلدان ايشان در آن نقاط اعلام مي کنند که روزه خود را افطار کنند.
اين وضعي بود که روز سه شنبه در منازل برخي از مراجع تقليد که رويت ماه براي ايشان ثابت شده بود ، وجود داشت.
اين در حالي است مقلدان اين قبيل مراجع اگر اطمينان نداشته باشند که امروز روز عيد است و فرضا بنا را بر آن بگذارند که دستگاه حکومت و دولت با داشتن امکانات بيشتر در اين باره، مطمئن تر است، نبايد روزه خود را افطار کنند.
آنچه در باره برخورد اين قبيل رفتارها بايد پرسيد اگر در اين باره از سوي مرجع محترم، حکمي صادر نشده، چگونه رفتارهاي تصدي گرايانه و ولايت گونه اعمال مي شود، آنچنان که مقلدان تصور مي کنند که چون مقلد هستند ، حتما بايد روزه خود را افطار کنند؟ آيا عزيزان حاضر در بيوت، واقعا به لوازم آن پايبند هستند؟ آيا اين همه آشفتگي را مي پذيرند؟
مشکل آن است که مردم چگونه در کسب اطمينان مي توانند اين مرجع را بر آن مرجع ترجيح بدهند؟ در ماجراي سه شنبه دسته بزرگي از مراجع در يک طرف و دسته بزرگ دوم در طرف ديگر بودند و خوشبختانه ماجرا به هيچ روي رنگ و بوي سياسي هم نداشت. با اين حال به خاطر همين خلط موضوع ها و تعصبات، اوضاع رو به آشفتگي گذاشت.
جهالت کساني هم سبب شده بود تا در برخي از دبيرستانها ، دانش آموزان را جمع کرده، اعلام کنند هر کسي که مقلد فلان شخص است ، روزه اش را بخورد و اگر مقلد فلان شخص ديگر است، نخورد. اين همه باعث آشفتگي و درهم ريختگي اوضاع ميان دانش آموزان و خانواده هاي آنان شد.
اين مشکل چگونه قابل حل است؟
شايد ساده ترين راه حل آن باشد که براي هر کس در هر مقامي اطمينان حاصل شد ، در اين باره سکوت کند و اجازه دهد تا به گونه اي قابل قبول حکم به روز عيد بودن صادر شود؟
در واقع اگر فرض کنيم که مراجع محترم تقليد در اين باره حکمي صادر نمي کنند، بايد پرسيد چرا با شايع کردن اين که فلان مرجع چنين گفته و فلان مرجع چنين نگفته ، وضع جامعه را آشفته سازيم؟ در واقع همه مراجع محترمند و نظرشان محترم. اما اداره مذهبي يک جامعه هم نظم خاص خويش را مي طلبد و اگر رعايت نشود ، طعنه هاي سنگين مردم را در پي دارد. پرسش آنان اين است که متوليان دين چگونه نمي توانند چنين مشکلي را که صرفا مشکل اجرايي دارد حل کنند؟
در باره حل اين مشکل، بسيار عادي است که تصور کنيم: بايد اين حکم از يک نقطه معين که مشرف بر امور جاري مملکت باشد ، صادر شود. اين نقطه به طور طبيعي مي بايست با اساس حکومت و دولت هماهنگ باشد. اين چيزي است که در همه بلاد اسلامي وجود دارد و عمل مي شود و اين افتضاحي که روز سه شنبه در ايران پديد آمد، در آن کشورها پديد نمي آيد.
حکومت و دولت امکاناتش براي کسب گزارش ها بيش از ديگران است. به علاوه هيچ منفعت خاصي از اين بابت که امروز عيد باشد يا فردا، براي دولت وجود ندارد.
افزون بر اينها حکومت مي تواند و بايد براي کسب اطمينان مردم، در اين زمينه نمايندگاني از دفاتر ساير مراجع را که مورد اعتماد آنان باشند ، براي حفظ هماهنگي و رعايت ديدگاه هاي آنان در همان مجمع مورد بحث داشته باشد و در نهايت حکم را اين مجمع تحت نظر حکومت و دولت صادر کند.
به راستي آيا دستگاه روحانيت ما آن اندازه نيرومند هست که پس از اين همه سال، با اين همه اعتراض و گلايه از سوي مردم در باره تعيين روز عيد، بتواند اين مشکل ساده را حل کند و قضيه را براي هميشه فيصله بدهد؟ ايا نبايد با حل اين مشکل، جلوي بوق هاي استعماري را گرفت که روحانيون را متهم مي کنند که از اين مساله براي خود نان و آب و دکاني درست کرده اند؟ آنان همه اين اختلافات را سياسي تحليل مي کنند و غافل از آن هستند که مراجع تقليد صرفا بر اساس وظيفه شرعي و ديني خود عمل کرده و در صدد راهنمايي مردم هستند.
روزگاري بود که در کار حج هم همين دشواري وجود داشت. هر ساله ، بحث رويت ماه اين مشکل را پديد مي آورد که حجاج شيعه يک روز ديرتر از سنيان به عرفات مي رفتند و در نتيجه تقويم عبادي آنان در ايام تشريق به طور کلي با تقويم سنيان متفاوت بود و گاه حکام مکه به مخالفت با آنها پرداخته، دست به شيعه کشي مي زدند.
اما فقهاي شيعه با پذيرفتن بحث رويت هلال به صورت رسمي، اين مشکل را حل کردند و خوشبختانه نسل ما از اين بابت آسوده خاطر است که لازم نيست روزي به جز روز معين را به عرفه برود يا عيد قربانش متفاوت با عيد سنيان باشد و هر ساله در اين باره دغدغه داشته باشد.
اميدواريم روزي فرا رسد که دشواري موجود در باره عيد فطر هم حل شود.
روشن است که نويسنده اين سطور ، تخصصي در اين مباحث ندارد و آنچه را که در اينجا نوشته ، از سر درد و دلسوزي و نگراني بوده است. بنابراين منتظر رسيدن ديدگاه هاي درست بزرگان و عزيزاني است که در اين باره نظر و راه حلي دارند.

رسول جعفريان

http://www.baztab.com

فتواي تازه مراجع تقليد درباره رويت هلال و ثبوت عيد فطر

با تغيير فتواي آيت‌الله فاضل لنکراني درباره رويت هلال اول ماه و ثبوت عيد، براي نخستين بار، يکي از مراجع ديدن هلال ماه با چشم مسلح و با استفاده از تلسکوپ و وسايل نجومي را براي اثبات اول ماه کافي دانست.
به گزارش خبرنگار «بازتاب» از قم، در فتواي جديد آيت‌الله لنکراني که در پاسخ به مقلدان ايشان مطرح شده، رويت هلال اول ماه در هر محلي براي محلهاي ديگر نيز اعتبار دارد، به شرط آنکه در شب اشتراک داشته باشند، به اين معنا که مثلا اگر در يک کشور همجوار ايران که بخشي از ساعات شب آن با ايران مشترک است، هلال ماه رويت شود، اين رويت براي ايران هم معتبر است.
پيش از اين مرحوم آيت‌الله خويي هم يکسان بودن افق را براي محلهاي رويت هلال اول ماه لازم نمي‌دانستند، با اين حال، ثبوت اول ماه با ديدن هلال به وسيله تلسکوپ، امري است که براي نخستين بار از سوي مراجع تقليد قم، مطرح مي‌شود.
از سوي ديگر رئيس بخش استفتائات دفتر رهبر انقلاب نيز روز چهارشنبه اعلام کرد که آيت‌الله خامنه‌اي نيز رويت هلال ماه با چشم مسلح را معتبر مي‌دانند. هرچند وي توضيح بيشتري در اين زمينه نداده، اما به نظر مي‌رسد فتواي آيت‌الله خامنه‌اي هم در اين‌باره نسبت به گذشته تغيير کرده است.
پيش از اين آيت الله سيد محمدحسين فضل الله ،مرجع لبناني و آيت الله مجتبي تهراني هم به سنديت رويت هلال با چشم مسلح اشاره کرده بودند.در فتواي آيت الله تهراني آمده است:اگر هلال ماه با ابزار و وسايل جديد رويت شود، چنانچه آن وسايل تقويت کننده ديد بيننده باشد و يا موانع ديد را بر طرف کند اشکال ندارد و اول ماه ثابت مي شود، ولي اگر تصرف در مرئي محسوب شود، مثلا طوري تصرف کند که هلال ماه را که پايين تر از افق است بالا نشان دهد تا رويت شود اين رويت حجت نيست.ايشان همچنين تاکيد کرده است: اگر حاکم شرع حکم کند که اول ماه است، اين حکم براي همگان حجت است و کساني هم که از او تقليد نمي کنند، حتي مجتهدين ديگر بايد به حکم او عمل نمايند، ولي کسي که مي داند حاکم شرع اشتباه کرده نمي تواند به حکم او عمل نمايد.
در اين حال يک استاد حوزه علميه قم در گفت‌وگو با «بازتاب» پيشنهاد کرد، براي ايجاد وحدت و يکپارچگي، مراجع تقليد اعلام عيد فطر را به يک مرکز واحد تصميم گيرنده واگذار کنند.
وي با اشاره به اختلاف پيش‌آمده در سال گذشته در اعلام عيد فطر، افطار روزه و برگزاري نماز عيد فطر گفت: از آنجا که اعلام عيد فطر به صدور حکم بستگي دارد، بهتر است مراجع معظم تقليد آن را به حاکم اسلامي واگذار کنند و البته مناسب است براي اين امر با نمايندگاني از مراجع تقليد مشورت به عمل آيد.
متن کامل استفتاي جديد آيت‌الله فاضل به شرح زير است:
محضر مبارک حضرت آيت‌الله العظمى شيخ محمد فاضل لنکرانى (حفظه الله)
سلام عليکم
با توجه به مباحثى که در موضوع رؤيت هلال ماه‌هاى رمضان و شوال وجود دارد، خواهشمند است، فتواى شريف را در پاسخ به استفتائات ذيل مرقوم فرماييد.
1ـ محدوده جغرافيايى که در رؤيت هلال ماه براى هر شهر اعتبار دارد، چه ميزان است؟
2ـ آيا رؤيت هلال با استفاده از ابزارهاى نجومى (دوربين، تلسکوپ و...) اعتبار شرعى دارد؟
3ـ آيا محاسبات علمى و نجومى مى‌تواند، ملاک رؤيت شرعى باشد؟ اگر اين محاسبات براى شخصى يقين آور باشد، آيا مى تواند به يقين خود عمل کند؟
بسمه تعالى و له الحمد
ج1 ـ گرچه اينجانب قبلاً معتقد بودم در دو محلى که رؤيت هلال در يکى از آنها واقع شده ، تنها اين رؤيت براى محل ديگرى که با محل رؤيت اتفاق افق دارد يا نزديک محل رؤيت است، اعتبار دارد، ليکن پس از مراجعه مجدد به مسأله و دقت نظر در ابعاد آن به اين معتقد شدم که رؤيت هلال در هر محلى واقع شود، براى محلهاى ديگر اعتبار دارد، در صورتى که آن محل با محلهاى ديگر در شب، اگرچه در مقدار کمى باشد اشتراک داشته باشند.
ج2 ـ در رؤيت هلال فرقى بين چشم غيرمسلح و چشم مسلح نمى کند و از اين جهت رؤيت با تلسکوپ هم کافى است، همان طور که با عينک، دوربين شکارى و مانند آنها کافى است.
ج3 ـ محاسبات علمى و نجومى کافى نيست، مگر براى کسى که از اين راه يقين يا اطمينان کامل پيدا کند.
24 ماه مبارک رمضان 1425
محمد فاضل لنکراني
گفتني است در همين حال مرکز فلکي نجومي وابسته به دفتر آيت الله سيستاني احتمال داده که شب يکشنبه هلال ماه در جنوب ايران رويت شود.

http://www.baztab.com