نتایج یک تحقیق جالب در مورد کتاب خوانی در بین دانشجویان

منبع: پنجره‌ي پشتي خوابگرد
محمدحسن شهسواري

چند نکته
نبايد از برخي نتايج اين تحقيق شگفت‌زده شد، افسوس خورد و يا آن را نشانه‌ي سقوط فرهنگي دانست. در همه‌ي جوامع، كمابيش، ثقل اصلي مطالعه روي كتاب‌هاي همه‌فهم است؛ ضمن اين كه اگر به مورد الف يعني "ادبيات داستاني به‌عنوان يك متن مكتوب" توجه شود، مطالعه‌ي هر نوع داستان و رماني مفيد است. مدها به هرحال وجود دارند. يادمان نمي‌رود در دهه‌ي شصت، تبِ كارلوس كاستاندا جامعه‌ي كتاب‌خوان را فراگرفته بود، ولي اكنون در آستانه‌ي دهه‌ي هشتاد، از ميان پانصد دانشجوي جامعه‌ي آماري تحقيق، تنها يك نفر به او اشاره كرده.

به‌عنوان يك نويسنده هموراه اين مسئله برايم مطرح بود كه خوانندگان ايراني به چه رمان‌هايي علاقه دارند؟ اين، دست‌كم براي من كه مخاطب را مهم مي‌دانم، مي‌توانست ياري‌رسان باشد. به همين خاطر از اصول روش تحقيق كمك گرفتم و اين مسئله را در سطح قابل قبولي، منتها در ميان دانشجويان بررسي كردم. البته اصل تحقيق، دويست تا سيصد صفحه بود كه خلاصه‌اي از آن در شماره‌ي ۴۴ ماهنامه‌ي ادبيات و فلسفه چاپ شد. حالا كه چند وقتي‌ست پنجره‌ي پشتي خوابگرد راه افتاده و علاقه‌مندان هم با جديت با آن برخورد كرده‌اند، خلاصه‌‌ي كوتاه ديگري از آن تحقيق را براي مطالعه‌ي اهالي ادبياتِ وبگرد در اين‌جا مي‌آورم. اما پيش از ذكر برخي نتايج بد نيست به چند نكته توجه كنيد:

۱- ممكن است اين سوال پيش آيد كه چرا اين تحقيق تنها درميان دانشجويان صورت گرفته؟ دراين كه در شرايط كنوني كشورمان، دانشگاه به‌عنوان نهايي‌ترين آرزوي جوانان درامده شكي نيست. تقريبا بيش‌تر استعدادهاي خوب كشور به سمت اين نهاد علمي و فرهنگي كشيده مي‌شوند. پس با بررسي نوع و ميزان آثار مطالعه شده توسط اين قشر، مي‌شود حدود سطح مطالعه در جامعه را حدس زد؛ آن هم در مرتبه‌اي قابل قبول از لحاظ طبقه‌ي اجتماعي.
۲- اين تحقيق در سال تحصيلي ۷۹-۱۳۷۸ ميان ۵۰۰ دانشجو (۲۵۰زن و ۲۵۰مرد) از ۱۲مركز دانشگاهي تهران صورت گرفته.
۳- در متن كامل تحقيق، سوال‌هاي زيادي مطرح شده اما در اين‌جا تنها پاسخ به دو سوال محبوب‌ترين نويسنده (خارجي و ايراني) و محبوب‌ترين رمان (خارجي و ايراني) آورده مي‌شود.
۴- امتيازدهي به پاسخ‌ها به اين صورت بود كه به انتخاب اول هر پاسخ‌دهنده ۳ امتياز داده شده، به انتخاب دوم ۲ امتياز و به انتخاب سوم ۱ امتياز.
۵- درمجموع، ميزان مشاركت زنان نسبت به اين دو سوال ۹۰درصد و مردان ۷۲درصد بود. با اين وصف طبيعي‌ست كه نتايج حاصل از اين دو پرسش به سمت سليقه‌ي ادبي زنان ميل كند.

۷ اثر محبوب داخلي از ديدگاه مردان دانشجو
--------------------------------------------------
۱- بوف كور ۵۹ امتياز
۲- كليدر ۵۸ امتياز
۳- سووشون ۳۳ امتياز
۴- بامداد خمار ۲۱ امتياز
۵- مدير مدرسه ۱۸ امتياز
۶- شازده احتجاب ۱۷ امتياز
۷- چشم‌هايش ۱۳ امتياز
به لحاظ عدم استقبال مردان در اين زمينه و نيز پراكندگي آرا، از هفتمين اثر داخلي به بعد، امتيازها به‌گونه‌اي بود كه ذكري از آن‌ها به ميان نيامد.

آثار محبوب داخلي از ديدگاه زنان دانشجو
--------------------------------------------------
۱- بامداد خمار ۱۷۶ امتياز
۲- پنجره ۱۰۸ امتياز
۳- سووشون ۶۶ امتياز
۴- كليدر ۴۶ امتياز
۵- مدير مدرسه ۱۷ امتياز
۶- جزيره سرگرداني - شب سراب ۱۶ امتياز
۷- آتش بدون دود ۱۵ امتياز
۸- بوف كور ۱۴ امتياز
۹- دالان بهشت ۱۳ امتياز
۱۰- چشم‌هايش ، تاوان عشق ۱۱ امتياز

۱۰ اثر داخلي محبوب از ديدگاه كل دانشجويان
--------------------------------------------------
۱- بامداد خمار ۱۹۷ امتياز
۲- پنجره ۱۱۶ امتياز
۳- كليدر ۱۰۴ امتياز
۴- سووشون ۹۹ امتياز
۵- بوف كور ۷۳امتياز
۶- مدير مدرسه ۳۵ امتياز
۷- چشم‌هايش ۲۴امتياز
۸- آتش بدون دود ۲۱ امتياز
۹- جزيره سرگرداني ۱۸امتياز
۱۰- شازده احتجاب ۱۷امتياز

۱۰نويسنده‌ي محبوب داخلي از ديدگاه زنان دانشجو
--------------------------------------------------
۱- فهيمه رحيمي ۱۳۷ امتياز
۲- سيمين دانشور ۹۳امتياز
۳- جلال آل‌احمد ۷۲ امتياز
۴- نسرين ثامني ۵۳ امتياز
۵- صادق هدايت ۵۲ امتياز
۶- محمود دولت‌آبادي ۳۹ امتياز
۷- فتانه حاج‌سيدجوادي ۳۵ امتياز
۸- نادر ابراهيمي ۱۸ امتياز
۹- زهرا اسدي ۱۷ امتياز
۱۰- بزرگ علوي ۱۵ امتياز

۱۰نويسنده‌ي محبوب داخلي از ديدگاه مردان دانشجو
--------------------------------------------------
۱- صادق هدايت ۱۳۲امتياز
۲- جلال آل‌احمد ۸۲ امتياز
۳- محمود دولت‌آبادي ۶۳ امتياز
۴- فهيمه رحيمي ۳۹ امتياز
۵- سيمين دانشور ۳۸ امتياز
۶- هوشنگ گلشيري ۲۹ امتياز
۷- محمدعلي جمالزاده ۲۲ امتياز
۸- نسرين ثامني ۲۱ امتياز
۹- نادر ابراهيمي ۱۶ امتياز
۱۰- بزرگ علوي ۱۴ امتياز

نويسندگان محبوب داخلي از ديدگاه كل دانشجويان
--------------------------------------------------
۱- صادق هدايت ۱۸۴امتياز
۲- فهيمه رحيمي ۱۷۶امتياز
۳- جلال آل‌احمد ۱۵۴امتياز
۴- سيمين دانشور ۱۳۱ امتياز
۵- محمود دولت‌آبادي ۱۰۱ امتياز
۶- نسرين ثامني ۷۴ امتياز
۷- فتانه حاج‌سيدجوادي ۴۵ امتياز
۸- نادر ابراهيمي ۳۴ امتياز
۹- بزرگ علوي- محمدعلي جمالزاده- هوشنگ گلشيري ۲۹ امتياز
۱۰- ر. اعتمادي ۲۴ امتياز

آثار خارجي محبوب زنان دانشجو
--------------------------------------------------
۱- بربادرفته ۱۵۳ امتياز
۲- پيمان ۵۲ امتياز
۳- دزيره ۵۱ امتياز
۴- ربه كا ۳۳امتياز
۵- كيمياگر ۲۹امتياز
۶- مرغان شاخسار طرب ۲۸ امتياز
۷- بلندي‌هاي بادگير- بينوايان ۲۴ امتياز
۸- جين اير ۲۲امتياز
۹- خرمگس ۱۸ امتياز
۱۰- جان شيفته ۱۷ امتياز

آثار خارجي محبوب مردان دانشجو
--------------------------------------------------
۱- بينوايان ۴۴امتياز
۲- برباد رفته ۴۲ امتياز
۳- كيمياگر ۳۲ امتياز
۴- صدسال تنهايي ۲۱ امتياز
۵- جنگ و صلح ۲۰ امتياز
به لحاظ عدم استقبال مردان در اين مرحله و نيز پراكندگي آرا، آثار بعد از پنجمين اثر امتياز قابل توجهي نداشتند.

آثار خارجي محبوب از ديدگاه كل دانشجويان
--------------------------------------------------
۱- بربادرفته ۱۹۵ امتياز
۲- بينوايان ۶۸ امتياز
۳- كيمياگر ۶۱ امتياز
۴- پيمان ۵۷ امتياز
۵- دزيره ۵۴ امتياز
۶- ربه كا ۳۸امتياز
۷- مرغان شاخسار طرب ۳۱ امتياز
۸- بلندي‌هاي بادگير ۳۰امتياز
۹- جنگ‌وصلح- صدسال تنهايي ۲۸ امتياز
۱۰- جين اير ۲۵ امتياز
۱۰نويسنده‌ي خارجي محبوب زنان دانشجو
--------------------------------------------------
۱- دانيل استيل ۱۴۰ امتياز
۲- پائولو كوئيلو ۸۱ امتياز
۳- ويكتور هوگو ۶۶ امتياز
۴- مارگارت ميچل ۵۵ امتياز
۵- آگاتا كريستي ۴۹ امتياز
۶- رومن رولان ۳۵ امتياز
۷- ژول ورن ۳۴امتياز
۸- چارلز ديكنز ۳۲ امتياز
۹- سيدني شلدون ۲۹ امتياز
۱۰- الكساندر دوما ۲۸ امتياز

۱۰نويسنده‌ي خارجي محبوبِ مردان دانشجو
--------------------------------------------------
۱- ژول ورن ۶۵امتياز
۲- ويكتور هوگو ۶۲ امتياز
۳- پائولو كوئيلو ۶۰ امتياز
۴- ميلان كوندرا ۴۱ امتياز
۵- لئون تولستوي ۳۹ امتياز
۶- آگاتا كريستي ۳۷ امتياز
۷- فئودور داستايوفسكي ۲۹ امتياز
۸- الكساندر دوما ۲۴ امتياز
۹- گابريل گارسيا ماركز ۲۳ امتياز
۱۰- اونوره دوبالزاك ۲۰امتياز

۱۰نويسنده‌ي خارجي محبوب از ديدگاه كل دانشجويان
--------------------------------------------------
۱- دانيل استيل ۱۵۹ امتياز
۲- پائولو كوئيلو ۱۴۱ امتياز
۳- ويكتور هوگو ۱۲۸ امتياز
۴- ژول ورن ۹۹ امتياز
۵- آگاتا كريستي ۸۶ امتياز
۶- مارگارت ميچل ۶۸ امتياز
۷- لئون تولستوي ۶۳ امتياز
۸- ميلان كوندرا ۶۰ امتياز
۹- فئودور داستايوفسكي ۵۶ امتياز
۱۰- الكساندر دوما ۵۲ امتياز

خوب يا بد، اين نمايه‌اي‌ست از نوع علاقه‌مندي دانشجويان نسبت به ميراث گرانقدر شهرزاد قصه‌گو. اگر آن را نمي‌پسنديم و نشانه‌ي ضعف فرهنگي مي‌دانيم، بايد در رفع آن بكوشيم؛ همه و همه، مسئول و ناشر و نويسنده و منتقد و انديشمند فرقي نمي‌كند.همه‌ي ما برآمده از فرهنگ اين خاك هستيم. اگر ميراث‌بر اوج‌ها و غناي آن هستيم، پس در چاره‌ي فرودها و فقر آن نيز بكوشيم.

شما چي ميگيد!؟

ژول ورن رو هستم ولی نوشته های دانیل استیل مصیبته.باور نمیکنید یکی از کتابهاش رو بخونید!!!