شاهکارهای ادبی

غزل زير يکي از غزل هاي خيلي زيباي سعدي شيرازي است. سعدي در اين غزل عرفاني همچون ديگر غزل هاي خود از آرايه هاي بسيار زيباي ادبي و فنون معاني و بيان و آوا شناسي هر کدام در حد کمال خود استفاده کرده است.

همه عمـر بر نــدارم سـر از ايـن خمــار مسـتـي
کـه هنـوز من نـبــودم که تــو در دلـم نـشسـتـي

تـو نـه مثـل آفتـابي کـه حضـــور و غيـبـت افــتـد
دگران روند و آينـــد و تــو همچنــان کـه هسـتـي

چـه شکـايـت از فـراقــت کـه نـداشتــم وليــکـن
تـو چــو روي بــاز کـــردي در مــاجـــرا بـبـسـتـي

نظــري بـه دوستـان کـن کــه هــزار بـار از آن بـه
کـه تـحـيـتــي نـويــســي و هـديـتــي فرسـتـي

دل دردمـنـــد مـــا را کــه اســيــر تـوســت يــارا
بـه وصــال مـرهــمي نــه چــو بـه انتظار خستي

نه عجب کـه قلــب دشـمن شکـني به روز هيجا
تو که قلـب دوستـان را بــه مفارقـــت شکسـتـي

بـرو اي فـقـيـه دانـــا بــه خـــداي بـخــش مـا را
تو و زهد و پارسايي مـن و عاشــقي و مسـتـي

دل هوشـمـنـد بـايــد کــه بـه دلـبـــري سـپــاري
که چو قبله ايت باشد بـه از آن کـه خـود پـرستـي

چو زمام بخت و دولــت نـه بـه دسـت جهد باشـد
چـه کنـنـد اگــر زبـونـي نکـنـنــد و زيـــر دسـتــي

گـلـــه از فــــراق يــــاران و جــفــــاي روزگــــاران
نه طريق توست سعدي کم خــويش گيرو رستي

"بلبلي برگ گلي خوش رنگ در منقار داشت" - وصال شيرازي

صاحبا در ساعتي کاين سينه غم بسيار داشت --- يادم آمد زان دو بيتي کان جناب اظهار داشت

در خصوص شعر حافظ آن که فرمودي به من --- "بلبلي برگ گلي خوش رنگ در منقار داشت"

نيمه غواص گشتم در حروف ابجدي --- تا ببينم در صدف آيا چه دُر دربار داشت

"بلبلي برگ گلي" شد ششصد و پنجاه و شش --- با حسين و با حسن هم با علي معيار داشت

برگ گل سبز است و او دارد نشاني از حسن --- چون که در وقت شهادت سبزي رخسار داشت

رنگ گل سرخ است و او دارد نشاني از حسين --- چون که در وقت شهادت عارضي گلنار داشت

بلبلش باشد علي کاندر فراق اين و آن --- روز و شب از درد و غم بس ناله هاي زار داشت

روز عاشورا حسين ابن علي در کربلا --- اصغر زار و ضعيف خويش در منقار داشت

در حقيقت شعر حافظ خوب سنجيدي وصال --- تا ببينم که در اين نکته توان انکار داشت

mhaji نوشته بود:

"بلبلي برگ گلي خوش رنگ در منقار داشت" - وصال شيرازي

صاحبا در ساعتي کاين سينه غم بسيار داشت --- يادم آمد زان دو بيتي کان جناب اظهار داشت

در خصوص شعر حافظ آن که فرمودي به من --- "بلبلي برگ گلي خوش رنگ در منقار داشت"

نيمه غواص گشتم در حروف ابجدي --- تا ببينم در صدف آيا چه دُر دربار داشت

"بلبلي برگ گلي" شد ششصد و پنجاه و شش --- با حسين و با حسن هم با علي معيار داشت

برگ گل سبز است و او دارد نشاني از حسن --- چون که در وقت شهادت سبزي رخسار داشت

رنگ گل سرخ است و او دارد نشاني از حسين --- چون که در وقت شهادت عارضي گلنار داشت

بلبلش باشد علي کاندر فراق اين و آن --- روز و شب از درد و غم بس ناله هاي زار داشت

روز عاشورا حسين ابن علي در کربلا --- اصغر زار و ضعيف خويش در منقار داشت

در حقيقت شعر حافظ خوب سنجيدي وصال --- تا ببينم که در اين نکته توان انکار داشت

واقعا عالي بود =D{ =D{ =D{
دستت درست مولانا Smile

هميشه يه چيز نو تو آستين داره

بگذار تا بگرييم چون ابر در بهاران
کز سنگ گريه خيزد روز وداع ياران

هر کو شراب فرقت روزي چشيده باشد
داند که سخت باشد قطع اميدواران

با ساربان بگوييد احوال آب چشمم
تا بر شتر نبندد محمل به روز باران

بگذاشتند ما را در ديده آب حسرت
گريان چو در قيامت چشم گناهکاران

اي صبح شب نشينان جانم به طاقت آمد
از بس که دير ماندي چون شام روزه داران

چندين که برشمردم از ماجراي عشقت
اندوه دل نگفتم الا يک از هزاران

سعدي به روزگاران مهري نشسته در دل
بيرون نميتوان کرد الا به روزگاران

چندت کنم حکايت شرح اين قدر کفايت
باقي نميتوان گفت الا به غمگساران

سعدي

اين شعر واقعا شاهکاره .آدم رو مست زيبايي خودش ميکنه.

از در درآمدي و من از خود به درشدم
گفتي کز اين جهان به جهان دگر شدم

گوشم به راه تا که خبر ميدهد ز دوست
صاحب خبر بيامد و من بيخبر شدم

چون شبنم اوفتاده بدم پيش آفتاب
مهرم به جان رسيد و به عيوق برشدم

گفتم ببينمش مگرم درد اشتياق
ساکن شود بديدم و مشتاقتر شدم

دستم نداد قوت رفتن به پيش يار
چندي به پاي رفتم و چندي به سر شدم

تا رفتنش ببينم و گفتنش بشنوم
از پاي تا به سر همه سمع و بصر شدم

من چشم از او چگونه توانم نگاه داشت
کاول نظر به ديدن او ديده ور شدم

او را خود التفات نبودش به صيد من
من خويشتن اسير کمند نظر شدم

گويند روي سرخ تو سعدي چه زرد کرد
اکسير عشق بر مسم افتاد و زر شدم

سعدي

اهورا نوشته بود:

اين شعر واقعا شاهکاره .آدم رو مست زيبايي خودش ميکنه.

از در درآمدي و من از خود به درشدم
گفتي کز اين جهان به جهان دگر شدم

[color=violet]گوشم به راه تا که خبر ميدهد ز دوست
صاحب خبر بيامد و من بيخبر شدم

چون شبنم اوفتاده بدم پيش آفتاب
مهرم به جان رسيد و به عيوق برشدم[/color]

گفتم ببينمش مگرم درد اشتياق
ساکن شود بديدم و مشتاقتر شدم

دستم نداد قوت رفتن به پيش يار
چندي به پاي رفتم و چندي به سر شدم

تا رفتنش ببينم و گفتنش بشنوم
از پاي تا به سر همه سمع و بصر شدم

من چشم از او چگونه توانم نگاه داشت
کاول نظر به ديدن او ديده ور شدم

او را خود التفات نبودش به صيد من
من خويشتن اسير کمند نظر شدم

گويند روي سرخ تو سعدي چه زرد کرد
اکسير عشق بر مسم افتاد و زر شدم

سعدي

فکر مي کنم بيت دوم اينجوريه:

چشمم به راه تا که خبر مي دهد ز دوست
صاحب خبر بيامد و من بي خبر شدم

چون آدم چشم به راه کسي مي شه نه گوش به راه!!!

من خود بارها تا مرز جنون پيش رفته ام، اما هرگز جرات نکرده ام از آن رد شوم؛ دنياي عاقلان بسيار ترسناک است.

در کدام دادگاه مي توان عليه خالق مفروض جهان آفرينش اقامه ي دعوا کرد؟

مرگ را به اندازه ي مردن دوست مي دارم.

رويا نوشته بود:

فکر مي کنم بيت دوم اينجوريه:

چشمم به راه تا که خبر مي دهد ز دوست
صاحب خبر بيامد و من بي خبر شدم

چون آدم چشم به راه کسي مي شه نه گوش به راه!!!

از آنجا که شاعر منتظر خبر است، گوشش به راه است.
گوش به راه بودن در ادبيات قديم کاربرد داشته ولي امروزه ديگر استفاده نمي شود.

پسر شجاع نوشته بود:

من خود بارها تا مرز جنون پيش رفته ام، اما هرگز جرات نکرده ام از آن رد شوم؛ دنياي عاقلان بسيار ترسناک است.

در دنياي جنون، نه من هست و نه خود. ترس از دنياي عاقلان نيست. ترس در عبور از مرز است. در گريه نوزاد، در دندان درآوردن کودک، در ورود به دبستان، در تعالي و در مرگ؛ و در هر مرز ديگر.
و از همه سفرها دردناکتر، عبور از مرز عقل است. و آنچنان ترسناک که کسي را ياراي عبور از آن نيست؛ جز آنکه من خويش را بنهد و فنا شود. و بيخود را مني نيست تا دردي بيند و فاني را عبوري نيست تا بترسد.

پسر شجاع نوشته بود:

در کدام دادگاه مي توان عليه خالق مفروض جهان آفرينش اقامه ي دعوا کرد؟

در دادگاهي که پيش از برگزاري آن، خويش را محکوم نکني.
کسي که مي خواهد بر عليه مفروضي داد سخن سرايد، وجود او را ثابت کرده است و به ضعف خويش در برابر او اعتراف!
اما مينديش! که آنکه بتواند اين آفرينش را خلق کند، آنچنان بايد عادل باشد که بي گفتِ تو، خويش اين دادگاه را به پا مي دارد و قضاوت مي کند؛ همو در جايگاه متهم مي ايستد و خودش نيز وکيل تو مي شود؛ باشد که پيروز گردي.
اما اگر مي خواهي که سربلند به در آيي، از جايگاه خدايي خويش به زير آي تا در جرم او شريک نشوي!

اي واي مادرم

آهسته باز از بغل پله‌ها گذشت
در فکر آش و سبزي بيمار خويش بود
اما گرفته دور و برش هاله‌اي سياه
او مرده است و باز پرستار حال ماست

در زندگي ما همه جا، وول مي‌خورد
هر کنج خانه صحنه‌اي از داستان اوست
در ختم خويش هم به سر و کار خويش بود
بيچاره مادرم

هر روز مي‌گذشت از اين زير پله‌ها
آهسته تا به هم نزد خواب ناز من
امروز هم گذشت
در باز و بسته شد

با پشت خم از اين بغل کوچه مي‌رود
چادر نماز فلفلي انداخته به سر
کفش چروک خورده و جوراب وصله‌دار
او فکر بچه‌هاست

هر جا شده هويج هم امروز مي خرد
بيچاره پيرزن همه برف است کوچه‌ها
او از ميان کلفت و نوکر ز شهر خويش
آمد به جستجوي من و سرنوشت من

آمد چهار طفل دگر هم بزرگ کرد
آمد که پيت نفت گرفته به زير بال
هر شب درآيد از در يک خانه فقير
روشن کند چراغ يک عشق نيمه جان

مادر بخواب خوش
منزل مبارک
آينده بود و قصه بي مادري من
ناگاه ضجه‌اي که به هم زد سکوت مرگ
من مي‌دويدم از وسط قبرها برون
او بود و سر به ناله برآورده از مغاک

خود را به ضعف از پي من بازمي‌کشيد
ديوانه و رميده دويدم به ايستگاه
خود را به هم فشرده مي‌خزيدم ميان جمع

ترسان ز پشت شيشه در آخرين نگاه
باز آن سفيدپوش و همان کوشش و تلاش
چشمان نيمه باز
از من جدا مشو

مي‌آمديم و کله من گيج و منگ بود
انگار جيوه در دل من آب مي‌کنند
پيچيده صحنه‌هاي زمين و زمان به هم
خاموش و خوفناک هم مي‌گريختند

مي‌گشت آسمان که بگويد به مغز من
دنيا به پيش چشم گنهکار من سياه
وز هر شکاف و ماشين غريو باد
يک ناله ضعيف هم از پي دوان دوان

مي‌آمد و به مغز من آهسته مي‌خليد
تنها شدي پسر
باز آمدم به خانه چه حالي نگفتني
ديدم نشسته مثل هميشه کنار حوض

پيراهن پليد مرا باز شسته بود
انگار خنده کرد ولي دل‌شکسته بود
بردي مرا به خاک سپردي و آمدي
تنها نمي‌گذارمت اي بينوا پسر
مي‌خواستم به خنده درآيم ز اشتباه
اما خيال بود
“اي واي مادرم”

بوي باران، بوي سبزه، بوي خاک

شاخه هاي شسته، باران خورده، پاک

آسمان آبي و ابر سپيد

برگهاي سبز بيد

عطر نرگس، رقص باد

نغمه شوق پرستو هاي شاد

خلوت گرم کبوترهاي مست

نرم نرمک مي رسد اينک بهار

خوش به حال روزگار

خوش به حال چشمه ها و دشت ها

خوش به حال دانه ها و سبزه ها

خوش به حال غنچه هاي نيمه باز

خوش به حال دختر ميخک که مي خندد به ناز

خوش به حال جام لبريز از شراب

خوش به حال آفتاب

اي دل من! گرچه در اين روزگار

جامه رنگين نمي پوشي به کام

باده رنگين نمي نوشي ز جام

نقل و سبزه در ميان سفره نيست

جامت از آن مي که مي بايد تهي است

اي دريغ از تو اگر چون گل نرقصي با نسيم

اي دريغ از من اگر مستم نسازد آفتاب

اي دريغ از ما اگر کامي نگيريم از بهار

گر نکوبي شيشه غم را به سنگ

هفت رنگش مي شود هفتاد رنگ

فريدون مشيري

http://www.avayeazad.com

در امواج سند

شاهکاري بي نظير از دکتر مهدي حميدي شيرازي

روايت حماسي جنگ سلطان جلال الدين خوارزمشاه با مهاجمان مغول

درسته يه کم طولانيه، اما اگه يه بار نخونين، ضرر کردين! گفته باشم!

(1)

به مغرب، سينه مالان قرص خورشيد
نهان مي گشت پشت کوهساران

فرو پاشيد گردي زعفران رنگ
به روي نيزه ها و نيزه داران

ز هر سو بر سواري غلط مي خورد
تن سنگين اسبي تير خورده

به زير باره مي ناليد از درد
سوار زخمدار نيم مرده

ز سم اسب مي چرخيد برخاک
به سان گوي خون آلود، سرها

ز برق تيغ مي افتاد در دشت
پياپي دستها دور از سپرها

ميان گردهاي تيره چون ميغ
زبانهاي سنانها برق مي زد

لب شمشيرهاي زندگي سوز
سران را بوسه ها بر فرق مي زد

نهان مي گشت روي روشن روز
به زير دامن شب در سياهي

در آن تاريک شب مي گشت پنهان
فروغ خرگه خوارزمشاهي

دل خوارزمشه يک لمحه لرزيد
که ديد آن آفتاب بخت، خفته

ز دست ترکتازيهاي ايام
به آبسکون شهي بي تخت، خفته

اگر يک لحظه امشب دير جنبيد
سپيده دم جهان در خون نشيند

به آتشهاي ترک و خون تازيک
ز رود سند تا جيحون نشيند

به خوناب شفق در دامن شام
به خون آلوده ايران کهن ديد

در آن درياي خون، در قرص خورشيد
غروب آفتاب خويشتن ديد

به پشت پرده شب ديد پنهان
زني چون آفتاب عالم افروز

اسير دست غولان گشته فردا
چو مهر آيد برون از پرده ي روز

به چشمش ماده آهويي گذر کرد
اسير و خسته و افتان و خيزان

پريشان حال، آهو بچه اي چند
سوي مادر دوان وز وي گريزان

چه انديشيد آن دم، کس ندانست
که مژگانش به خون ديده تر شد

چو آتش در سپاه دشمن افتاد
ز آتش هم کمي سوزنده تر شد

زبان نيزه اش در ياد خوارزم
زبان آتشي در دشمن انداخت

خم تيغش به ياد ابروي دوست
به هر جنبش سري بر دامن انداخت

چو لختي درسپاه دشمنان ريخت
از آن شمشير سوزان، آتش تيز

خروش از لشکر انبوه برخاست
که از اين آتش سوزنده پرهيز

در آن باران تير و برق پولاد
ميان شام رستاخيز مي گشت

در آن درياي خون در دشت تاريک
به دنبال سر چنگيز مي گشت

بدان شمشير تيز عافيت سوز
در آن انبوه، کار مرگ مي کرد

ولي چندان که برگ از شاخه مي ريخت
دو چندان مي شکفت و برگ مي کرد

سر انجام آن دو بازوي هنرمند
ز کشتن خسته شد وز کار واماند

چو آگه شد که دشمن خيمه اش جست
پشيمان شد که لختي ناروا ماند

عنان باد پاي خسته پيچيد
چو برق و باد، زي خرگاه آمد

دويد از خيمه خورشيدي به صحرا
که گفتندش سواران شاه آمد

(2)

ميان موج مي رقصيد درآب
به رقص مرگ، اخترهاي انبوه

به رود سند مي غلطيد برهم
ز امواج گران کوه از پي کوه

خروشان، ژرف، بي پهنا، کف آلود
دل شب مي دريد و پيش مي رفت

از اين سد روان در ديده شاه
ز هر موجي هزاران نيش مي رفت

نهاده دست بر گيسوي آن سرو
بر اين درياي غم نظاره مي کرد

بدو مي گفت اگر زنجير بودي
تو را شمشيرم امشب پاره مي کرد

گرت سنگين دلي، اي نرم دل آب!
رسيد آنجا که بر من راه بندي،

بترس آخر ز نفرينهاي ايام
که ره بر اين زن چون ماه بندي!

ز رخسارش فرو مي ريخت اشکي
بناي زندگي بر آب مي ديد

در آن سيماب گون امواج لرزان
خيال تازه اي درخواب مي ديد

اگر امشب زنان و کودکان را
ز بيم نام بد در آب ريزم

چو فردا جنگ بر کامم نگرديد
توانم کز ره دريا گريزم

به ياري خواهم از آن سوي دريا
سواراني زره پوش و کمانگير

دمار از جان غولان مي کشم سخت
بسوزم خانمانهاشان به شمشير

شبي آمد که مي بايد فدا کرد
به راه مملکت فرزند و زن را

به پيش دشمنان استاد و جنگيد
رهاند از بند اهريمن وطن را

در اين انديشه ها مي سوخت چون شمع
که گرد آلود پيدا شد سواري

به پيش پادشه افتاد بر خاک
شهنشه گفت: آمد؟ گفت: آري

پس آن گه کودکان را يک به يک خواست
نگاهي خشم آگين در هوا کرد

به آب ديده اول دادشان غسل
سپس در دامن دريا رها کرد!

بگير اي موج سنگين کف آلود
ز هم وا کن دهان خشم، وا کن

بخور اي اژدهاي زندگي خوار
دوا کن درد بي درمان، دوا کن!

زنان چون کودکان در آب ديدند
چو موي خويشتن درتاب رفتند

وز آن درد گران، بي گفته شاه
چو ماهي در دهان آب رفتند

شهنشه لمحه اي بر آبها ديد
شکنج گيسوان تاب داده

چه کرد از آن سپس، تاريخ داند
به دنبال گل بر آب داده!

شبي را تا شبي با لشکري خرد
ز تن ها سر، ز سرها خود افکند

چو لشکر گرد بر گردش گرفتند
چو کشتي بادپا در رود افکند

چو بگذشت از پس آن جنگ دشوار
از آن درياي بي پاياب، آسان

به فرزندان و ياران گفت چنگيز
که گر فرزند بايد، بايد اين سان!

(3)

بلي، آنان که از اين پيش بودند
چنين بستند راه ترک و تازي

از آن اين داستان گفتم که امروز
بداني قدر و بر هيچش نبازي

به پاس هر وجب خاکي از اين ملک
چه بسيار ست، آن سرها که رفته!

ز مستي بر سر هر قطعه زين خاک
خدا داند چه افسرها که رفته!

مهدي حميدي شيرازي، پس از يک سال

http://www.kkhec.ac.ir/ghandeparsi/farsi%20ad/amvaj%20send.htm