پله بعدی ایران: آزمایش نهایی و ساخت سایت‌های غنی‌سازی

متخصصان آمريكايي كه سرگرم بررسي دقيق تحولات هسته‌اي ايران هستند، بر اين باورند كه ايران حتي تا سال 2009 هم توان ساخت بمب اتمي را ندارد.

آنان از جمله به مشكلات سانتريفيوژهاي ايران اشاره كرده‌اند و بر ضرورت تحقيقات گام به گام ايران براي رسيدن به مراحل بعدي، تأكيد كرده‌اند.

به گزارش سرويس بين‌الملل «بازتاب»، ديويد آلبرايت و كوري هيندرشتاين، دو تن از كارشناسان انستيتو علوم و امنيت بين‌المللي، در تازه‌ترين گزارش خود آورده‌اند: ايران در 10 ژانوايه 2006 شروع به رفع پلمپ از 52 قسمت پلمپ‌شده توسط آژانس بين‌المللي انرژي اتمي كرد؛ مراكز نطنز، پارس و فرايند تكنيك. ايران در صدد است تا غني‌سازي اورانيوم را از سر گرفته، تحقيقات خود را آغاز و سانتريفيوژهاي P1 خود را آزمايش كند. او با آغاز اين كارها، باعث رد شدن از خطوط قرمز مشخص شده آژانس و توافقاتش با كشورهاي اروپايي شد.

آخرين مانع فني ايران براي ساخت سانتريفيوژها
يكي از اجزاي كليدي برنامه سانتريفيوژهاي گازي ايران، راه‌اندازي ماشين‌هاي 164 سانتريفيوژي در تجهيزات غني‌سازي آزمايشگاهي (PFEP) در نطنز است. نصب و راه‌اندازي نخستين چيدمان از اين ماشين‌ها در پاييز 2003 به پايان رسيد، اما اين ماشين‌ها تا پيش از نوامبر 2003 و آغاز تعليق برنامه‌هاي ايران، هيچ‌گاه با اورانيوم هگزافلورايد كار نكرد. تا زمان آغاز تعليق ايران از اورانيوم هگزافلورايد، تنها در آزمايش ماشين‌هاي تكي و 19 چيدمان سانتريفيوژ مورد استفاده قرار گرفت كه بيشتر اين آزمايش‌ها با مشكلاتي روبه‌رو شد.

براي استفاده از اين ماشين‌ها در تجهيزات Hclhda'hid و استفاده از اورانيوم هگزافلورايد، ايران نيازمند طي كردن چندين مرحله ديگر است كه ابتدا بايد سانتريفيوژهاي آسيب‌ديده را تعمير و يا جايگزين كند.

تصوير گرفته شده از سايت غني‌سازي اورانيوم نطنز،ژانویه2006

بنا بر گزارش‌هاي آژانس، حدود 30 درصد سانتريفيوژها از زمان آغاز تعليق و هنگام از كار انداختن آنها يا شكسته و ترك برداشتند چيدمان ماشين‌ها آسيب ديده‌اند. علاوه بر اين، ايران تعدادي از لوله‌ها بارشده و در معرض رطوبت قرار داده شده بود كه باعث شده آنها دچار پوسيدگي شوند. پس از انجام تعميرات لازم، ايران بايد دوباره همه لوله‌ها را متصل و در داخل ماشين چيدمان‌ خلأ ايجاد كند. سپس روند چرخش سانتريفيوژها را آغاز و در خلأ چندين هفته اين كار را ادامه دهد تا چيدمان ماشين‌ها را براي استفاده از اورانيوم هگزافلورايد آماده كند. اگر ايران با مشكلات بزرگي در اين زمينه مانند ارزش‌هاي مفرط سانتريفيوژها يا نشت خلأ روبه‌رو نشود، مي‌تواند «UF6» را به اين چرخه معرفي كرده و غني‌سازي اورانيوم را آغاز كند. ايران مي‌خواهد طول مدت كاركرد سانتريفيوژها را به چند ماه افزايش دهد تا مطمئن شود با هيچ مشكلي روبه‌رو نخواهد شد و ديگر آن‌كه مي‌تواند ماشين‌ها را با «UF6» نيز به كار اندازد؛ حال با فرض نبود هيچ مشكلي، ايران بين شش ماه تا يك سال وقت لازم دارد تا عملكرد موفق چيدمان را ثابت كند.

اگر ايران از آخرين مانع فني؛ يعني آزمايش چيدمان بگذرد، مي‌تواند آن را دوتايي كرده و چيدمان‌هاي بيشتري بسازد و آن‌گاه توانايي آن را نيز دارد كه ميزان زيادي اورانيوم غني‌شده را چه براي اهداف صلح‌آميز يا سلاح‌هاي هسته‌اي توليد كند.

مركز PFEP مي‌تواند حداكثر شش چيدمان 164تايي از دستگاه‌ها را داشته باشد كه حدود هزار ماشين خواهد شد كه البته مي‌تواند تعداد چيدمان‌ها را كمتر كرده يا تعداد سانتريفيوژها را در هر چيدمان تغيير دهد. اگر تغيير عمده‌اي رخ ندهد، اين مركز، توانايي مقادير قابل توجهي از اورانيوم‌هاي غني‌شده را براي سلاح‌هاي هسته‌اي دارد.

دستگاه‌هاي غني‌سازي اورانيوم
ايران به آژانس نشان داده كه قصد دارد غني‌سازي را به زودي آغاز كند. اين به آن معني است كه قصد دارد سانتريفيوژها يا تجهيزات مرتبط را در ساختمان‌هاي زيرزميني مركز اصلي غني‌سازي اورانيوم (FEP) نصب كند. ايران تا پايان زمان تعليق برنامه‌ها، هيچ سانتريفيوژي را در FEP نصب نكرده بود و در آنجا قصد نصب حدود پنجاه هزار ماشين را دارد. حدود سه هزار سانتريفيوژ براي توليد اورانيوم با غلظت پايين براي سوخت رآكتورها استفاده مي‌شوند، در حالي كه تنها 1500 عدد از اين سانتريفيوژها نصب شده‌اند و براي توليد «UF6» استفاده مي‌شوند، اما اين سانتريفيوژها توانايي توليد اورانيوم غني‌شده براي حدود يك بمب هسته‌اي در طول يك سال را دارند.

برآورد زمان دستيابي ايران به اولين سلاح هسته‌اي
اگر ايران اين قصد را داشته باشد مشكل است، اما كليد پيش‌بيني جدول زمان‌بندي اين كار به برنامه سانتريفيوژهاي گازي ايران وابسته است. در نوامبر 2004 ايران و پيش از آغاز تعليق حدود هفتصد جفت سانتريفيوژ داشت كه داراي شرايط خوبي بوده و در چيدمان سانتريفيوژها قابل استفاده‌اند. همچنين ايران داراي بيش از هزار عدد سانتريفيوژ P1 ديگر است.

با توجه به ميزان قبلي توليدات سانتريفيوژ، ايران حدود هفتاد تا يكصد سانتريفيوژ در ماه را توليد مي‌كند كه با اين رقم تا پايان سال 2006 مي‌تواند حدود 1300 تا 1600 سانتريفيوژ توليد كند. جمع‌آوري اين سانتريفيوژها و چيدمان آنها و نصب تجهيزات كنترلي و ساختن سيستم‌هاي جانبي و آزمايش دستگاه حداقل يك سال ديگر طول مي‌كشد.
با احتساب همه اين زمان‌ها، ايران در حدود سال 2009 مي‌تواند به اولين بمب هسته‌اي خود دست پيدا كند.

در حالي كه كارشناسان آژانس بر اين باورند كه ايران مي‌تواند، سرعت بيشتري را در اين راه داشته باشد، كارشناسان آمريكايي، سال 2009 را هم كمي خوش‌بينانه مي‌دانند. آنان بر اين باورند كه ايران با مشكلات فني زيادي روبه‌رو مي‌شود كه اين امر را به تأخير خواهد انداخت.
بازتاب